Автомобиль жолдарының тарихы

Қазақстанның автожол саласының тарихы мен маңызды оқиғалары

1920-1930

Қазақстан аумағындағы жол шаруашылығы, азаматтық соғыс жылдарында қираған кезде, 1920 жылдан бастап қайта жандана бастады. Өткен жылғыдан бері 127 км жол қатты жабынды. Жол учаскелерінде тек қол еңбегі қолданылды.

1940

Жол механизмдері мен машиналарының бірлі-жарым даналары алғаш рет Қазақстанда жиырмасыншы жылдардың екінші жартысында пайда болды. Бұл аз қуатты техника болды: доңғалақты тракторлар, тіркеме катоктар мен грейдерлер. Ұлы Отан соғысы жылдарында қазақстандықтар өз еңбегімен фашистік агрессорды жеңуге көмектесті. Ауыр 1943 жылы олар Ақадыр-Ақшатау автомобиль жолын салды, ол бойынша қорғаныс өнеркәсібіне қажетті полиметалл кенін шығарды.

1950

Алғашқы бесжылдық жылдары бұрынғы Одақта машина жасау өнеркәсібі қарқынды дами бастады. Жол құрылысшылары жыл сайын жол техникасын көбірек алды. Соғыстан кейінгі жылдары ол анағұрлым жетілдірілген және өнімді болды. Оның ассортименті кеңейтілді. Қазақстанның Жол шаруашылығын техникалық жарақтандыру қарқыны бойынша елдің экономикалық жағдайын бақылауға болады.

1960

Тың және тыңайған жерлерді игеру кезеңінде Қазақстанның жолшылары жекелеген жолдарды орналастырудан жаппай құрылысқа көшті. 70 жыл ішінде олардың еңбектерінің жемісі 80 000 км қатты жабынды жол, оның ішінде 52 000 км Асфальтбетонды және қара жабынды, 5000-нан астам көпір, 43 000 су өткізгіш құбырлар, республиканың көптеген қалалары мен кенттерінің көшелерін безендірген тұрғын және қоғамдық-әкімшілік ғимараттар болып табылады.

1970

Жолшылар жол-құрылыс материалдарының жеке өнеркәсібін, жол техникасын жөндеу зауыттарын құрды. Қатты жабыны бар автомобиль жолдары желісін барлық облыстық және аудандық орталықтар мен ауылдық жерлердегі елді мекендердің басым бөлігі байланыстырды.

1980-1990

Қазақстанның жолшылары бірегей құрылыстар: стадион, Медеу спорт кешені, Алматыдағы Республика сарайы, көптеген облыс орталықтарында аэровокзалдар мен ұшу-қону алаңдары салынды.

2012

Автожол саласын реформалау қажеттілігі мәселесі 2012 жылғы мамырда Қазақстан Республикасының экономикасын жаңғырту мәселелері жөніндегі мемлекеттік комиссияның отырысында қабылданды. 2012 жылғы 18 мамырда Қазақстан Республикасының экономикасын жаңғырту мәселелері жөніндегі мемлекеттік комиссия автожол саласын реформалау қажеттілігі туралы шешім қабылдады. 2013 жылғы 2 шілдеде № 112-V "Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне автожол саласын реформалау мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы"Қазақстан Республикасының Заңы қабылданды.

Жарғылық капиталына мемлекет жүз пайыз қатысатын "ҚазАвтоЖол" акционерлік қоғамы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 1 ақпандағы № 79 қаулысына сәйкес Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігі Автомобиль жолдары комитетінің "Қазақавтожол" шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнының "Қазақавтожол-Көкшетау" еншілес мемлекеттік кәсіпорнын қайта ұйымдастыру жолымен құрылды.
ҚР Үкіметінің 2013 жылғы 30 шілдедегі №744 "автомобиль жолдарын басқару жөніндегі ұлттық оператор туралы" қаулысына сәйкес (бұдан әрі - ұлттық оператор) қоғам автомобиль жолдарын басқару жөніндегі ұлттық оператор болып белгіленді және кейіннен ұлттық компания мәртебесі берілді (ҚР Үкіметінің 2013 жылғы 21 тамыздағы № 822 қаулысымен бекітілген).

ҚР Президентінің Қазақстан халқына Жолдауында айтылған мемлекеттік басқару жүйесін жетілдіру нәтижесінде автомобиль жолдары комитетінің аумақтық органдары таратылды, олардың базасында 2013 жылғы 1 қыркүйектен бастап "ҚазАвтоЖол "ҰК" АҚ облыстық филиалдары құрылды.
ҚР Инвестициялар және даму министрлігі Автомобиль жолдары комитетінің құзыретіне Стратегиялық жоспарлау, саланы, ғылымды дамыту саясатын қалыптастыру және жүргізу, сондай-ақ нормативтік қамтамасыз ету және тиісті мемлекеттік бақылау мәселелері кіреді.

Ұлттық оператордың өкілеттіктеріне:

1. мемлекеттік тапсырма негізінде жалпыға ортақ пайдаланылатын халықаралық және Республикалық маңызы бар автомобиль жолдары желісін дамыту жөніндегі Бюджеттік инвестициялық жобаларды іске асыру;

2. мемлекеттік тапсырманы орындау шеңберінде халықаралық және Республикалық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарын салуды, қайта жаңартуды, жөндеуді және күтіп ұстауды ұйымдастыру;

3. мемлекеттік тапсырманы орындауды ұйымдастыру шеңберінде халықаралық және Республикалық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарын салу, реконструкциялау, жөндеу және күтіп ұстау барысы мен сапасын бақылау;

4. автомобиль жолдарын басқару жөніндегі ұлттық оператор автомобиль жолдарының республикалық желісіне 23 680 км қызмет көрсетеді, оның ішінде "ақылы автомобиль жолдары дирекциясы" филиалына сенімгерлік басқаруға ақылы негізде жұмыс істейтін "Астана–Петропавл" республикалық маңызы бар автомобиль жолының ұзақтығы 211 км "Астана–Щучинск" учаскесі берілді.

2015

2015 жылғы 27 қазанда Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев "Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне жол-көлік инфрақұрылымын, көлік логистикасын және авиатасымалдарын дамыту мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы"Қазақстан Республикасының Заңына қол қойды. "Қазавтожол" Заңына сәйкес Қазақстанда жол-көлік инфрақұрылымын ұстау және дамыту бойынша бірыңғай оператор болып жарияланды және жаңа өкілеттіктер берілген.

"Қазақстанның жаңа индустрияландырылуы: II бесжылдық. Индустрияландыру және экономикалық өсу" атты халықаралық конференция барысында Мемлекет басшысы "Орал – Тасқала – Саратов"автомобиль жолын қайта жаңартуды бастады. ҚР Үкіметінің индустриялық-инновациялық даму және "Нұрлы жол" бағдарламасы бойынша есебі Мемлекет басшысына "Нұрлы жол"аясында автомобиль жолдарын қайта жаңартудың 4 жобасында жүргізіліп жатқан жұмыстар ұсынылды.

Маусым 2015. Орталық Азия елдері-Ұлы Жібек жолының оңтүстік тармағы бойынша халықаралық автожарыс. Оның ұйымдастырушылары Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі, Қырғыз Республикасы Көлік және коммуникация министрлігі және Тәжікстан Республикасы Көлік министрлігінің қолдауымен ТМД елдері жолшыларының үкіметаралық кеңесі және "Қазавтожол "ұлттық компаниясы" АҚ болды.

Маршруттың жүру барысында қатысушылар осы көлік дәлізіне жол төсемінің жай-күйі тұрғысынан ғана емес, халықаралық автотасымалдаудағы әкімшілік кедергілердің болуына мониторинг жүргізді,халықаралық автомобиль бағытындағы жол жағдайлары мен тар орындарды, сондай-ақ ТМД-ға мүше елдердің шектес мемлекеттерінің шекарасындағы автомобильдік шекаралық өткізу пункттерін қоса алғанда, қосалқы инфрақұрылымның жай-күйін зерделеді. Сондай-ақ автожол саласының өзекті мәселелерін, соның ішінде ТМД-ның халықаралық автомобиль жолдарының жағдайы мен дамуына қатысты мәселелерді талқылау үшін Қазақстан, Қырғызстан және Тәжікстанның Көлік және жол ведомстволарының басшылығымен стартта, мәреде және автокараванның жүру жолында бірқатар кездесулер өткізілді.

2016

Июнь 2015.страны Центральной Азии-международный автопробег по южной ветке Великого Шелкового пути. Его организаторами выступили межправительственный совет дорожников стран СНГ и АО "Национальная компания "Қазавтожол" при поддержке Министерства по инвестициям и развитию Республики Казахстан, Министерства транспорта и коммуникаций Кыргызской Республики и Министерства транспорта Республики Таджикистан.

В ходе движения маршрута участники проводили мониторинг наличия административных барьеров в международных автоперевозках, включая дорожные условия и узкие места на международном автомобильном направлении, а также состояние вспомогательной инфраструктуры, включая автомобильные пограничные пункты пропуска на границе сопредельных государств-членов СНГ. Также для обсуждения актуальных вопросов автодорожной отрасли, в том числе вопросов, касающихся состояния и развития международных автомобильных дорог СНГ, был проведен ряд встреч с руководством транспортных и дорожных ведомств Казахстана, Кыргызстана и Таджикистана на старте, финише и на пути следования автокаравана.

Қазан 2016. "ҚазАвтоЖол "және" Автодор " МК (РФ) ынтымақтастық туралы Меморандумға қол қойды. Тараптар автомобиль жолдарын жобалау, салу, қайта жаңарту, жөндеу және күтіп ұстау сияқты бағыттар бойынша ынтымақтасуға ниетті. Сондай-ақ автожол саласындағы ғылыми-техникалық әзірлемелер мен зияткерлік көлік жүйелерін енгізу және пайдалану, ірі өңірлік инвестициялық жобаларды бірлесіп іске асыру мәселелері бойынша өзара іс-қимылды жүзеге асыру жоспарлануда. Сонымен қатар, форум аясында "ҚазАвтоЖол "ҰК" АҚ мен "РТ-Инвест Транспортные Системы"ЖШҚ арасында Меморандумға қол қойылды. Компания өкілдері Қазақстан Республикасының аумағында Транзиттік автокөлікпен орнатылған "Платон" төлем алу жүйесінің құрылғыларын тасымалдаушылардың ыңғайлылығын арттыру және шекаралардан кедергісіз өту үшін пайдалану мәселесін зерделеуге келісті.

2017

Мамыр 2017. "ҚазАвтоЖол "компаниясы"Бір белдеу, бір жол" форумы аясында екіжақты келісімге қол қойды. Несиелік келісімге "ҚазАвтоЖол "ҰК" АҚ мен China Exim Bank арасында Қалбатау-Майқапшағай (415 км.) және Мерке-Бурылбайтал (273 км.) республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын қайта жаңарту жобалары бойынша қол қойылды. Автомобиль жолдарының бұл учаскелері "Жаңа Жібек Жолы" халықаралық бастамасы шеңберінде Қазақстанның транзиттік әлеуетін іске асыруда маңызды.
Екі жақты келісімге "Бір белдеу, бір жол" Халықаралық ынтымақтастық форумы аясында қол қойылды. Іс-шараға Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев бастаған делегация қатысты.
Форум аясында үкіметтер, өнеркәсіп кәсіпорындары мен ғылыми-зерттеу институттары арасында пікір алмасу және ынтымақтастық үшін жоғары деңгейдегі Диалог ұйымдастырылды. Форумға 20-дан астам елдің мемлекет және үкімет басшылары шақырылды. Форумды өткізу саясаттарды үйлестіру, инфрақұрылымдық даму, сауданы ілгерілету, қаржы интеграциясы және халықтар арасындағы байланыстар мәселелеріне бағытталған. Форум қорытындысы бойынша мемлекет және үкімет басшылары бірлескен баспасөз коммюникесін қабылдайды. Құжат инфрақұрылым, сауда, қаржылық интеграция салаларындағы ұзақ мерзімді халықаралық ынтымақтастық мәселелерін қамтыды, сондай-ақ елдер арасындағы өзара сапарларды жеңілдету үшін қажетті адамдар арасындағы алмасуды көтермелеу мәселелерін қозғады.

Қараша 2017. "ҚазАвтоЖол" ҰК "АҚ және "Kazakh Tourism" ҰК " АҚ Қазақстан Республикасындағы жол бойындағы сервисті дамыту бойынша ынтымақтастық туралы келісті. Меморандум жол бойы сервисінің жаңа және қолда бар объектілерін салу және пайдалану, сондай-ақ жұмыс істеп тұрған объектілерді қайта жаңарту жөніндегі жобаларды іске асыру бойынша тараптардың ынтымақтастығын көздейді. Бұдан басқа, меморандум жол бойындағы қызмет көрсету саласында кәсіпкерлікті қолдаудың үздік тәжірибесін таратуға және жалпы кәсіпкерлік ахуалды жақсартуға бағытталған.

2018

2018 ж. Мамыр "ҚазАвтоЖол" ҰК " АҚ Көлік құралдарында RFID-белгі технологиясын енгізу бойынша пилоттық жобаны іске қосады. RFID-белгілер көлік құралының деректерін сәйкестендіруге және автоматты түрде оқуға қабілетті өзінің бірегей нөмірі бар радиожиілік құрылғылары болып табылады. RFID-белгілер деректерінің негізінде шлагбаумдарды, қақпаларды немесе басқа да тосқауылдарды басқару жүзеге асырылады. Көлік құралының алдыңғы әйнегінде RFID – жапсырманың сәйкестендіру коды анықталған кезде жүйе автомобильді сәйкестендіреді және автожолдардың ақылы учаскелерінде төлем алу пункттерін тоқтаусыз киюге мүмкіндік береді.

Тамыз 2018. "ҚазАвтоЖол" ҰК "АҚ Қазақстанның республикалық автожолдарында жол бойындағы сервис пункттерін іздеу үшін" Kazway " мобильді қосымшасын іске қосты. Бағдарлама IOS-та қол жетімді. Оның көмегімен пайдаланушы оффлайн режимінде Қазақстанның кез келген жерінен жол бойындағы сервис пункттерін таба алады. Kazway мобильдік қосымшасында ЖҚС, мотель, санторап, тамақтану пункті, бөлшек сауда, ТҚС, жуу, медициналық көмек, тұрақ, күзетілетін тұрақ, пикник үшін орын, эвакуатор сияқты санаттар бойынша жол бойындағы сервистің 1800 пункті бойынша мәліметтер қолжетімді. Осы санаттардың әрқайсысы пункттің орналасқан жерін көрсетеді және "қоңырау"функциясын ұсынады. Сонымен қатар, қосымшада Қазақстан қалаларының арасындағы қашықтықты есептеу функциясы бар.

ОФФЛАЙН МОБИЛЬДІ ҚОСЫМША

Жол бойындағы сервис объектілеріне, қызмет көрсету тізбесіне, иелерінің мекен-жайлары мен телефондарына түгендеу жүргізілді. Android Және iOS операциялық жүйелеріне арналған қосымшалар әзірленді.

КАРТАЛАРДАҒЫ АҚПАРАТТЫ ЖАҢАРТУ

Жол бойындағы сервис объектілері туралы ақпарат TransPark, Яндекс Карта, Google Maps және Here Maps жалпы қолжетімді карталарында жаңартылды.

Тамыз 2018. "Бейнеу-Ақжігіт-Өзбекстан Республикасының шекарасы" автожолын пайдалануға беру. Мультимодальды көлік хабы-Құрық портының паромдық кешенін таныстыру шеңберінде телекөпір режимінде Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев "Бейнеу-Ақжігіт-Өзбекстан Республикасының шекарасы"автожолын пайдалануға беруді бастады.

Желтоқсан 2018. Жалпыұлттық телекөпір барысында Мемлекет басшысы "Орал - Тасқала – РФ шекарасы" автожолында қозғалысты іске қосты»

2019

Қаңтар 2019. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2018 жылғы 24 желтоқсандағы № 902,903, 904 бұйрықтарының негізінде төлем алу жүйесін іске қосу Енгізілетін ақылы учаскелерде ақы алу жүйесінің жұмыс істеуі Республикалық маңызы бар автожолдардың сапасын жақсартуға, апаттылықты азайтуға, логистикалық дәліздерді жетілдіруге ықпал ететін болады. Көлік инфрақұрылымын дамыту ЖІӨ-нің ұлғаюына алып келеді, автожолдарды жөндеуге, қайта жаңартуға және күтіп ұстауға қаражат салуды қамтамасыз етеді.